Tag Archives: kunst

Ontmaskerd: Kunst of Kitsch?

Zonnebloemen

Volgens de navigatie zijn we er bijna als een verkeersbord ons informeert dat de weg geblokkeerd is en alleen toegankelijk voor bestemmingsverkeer. Ik ken mijn bestemming en rijd door tot de achterste vrije parkeerplaats. Kort daarop lopen mijn reisgenoot en ik het museum in. De feloranje rugzak die ik draag vloekt in kleur en stijl met mijn  donkerblauwe colbert. Ik geneer me er niet voor omdat ik de inhoud ken, ook van de rugzak. Daarbij draag ik een eettafel-voor-zes lang en breed schilderij in mijn handen. De prachtige zonnebloemen zijn onder grijze paardendeken verstopt. Het schilderij is van mijn reisgezelschap. Zij draagt ook twee onder doek verstopte schilderijen. De enig mogelijke elegante entree die wij nog kunnen maken is met een ontwapenend vriendelijke glimlach.

Oude Meester

Aan een tafel krijgen wij op vertoon van onze toegangskaarten twee nummertjes. Ze beloven een wachttijd van meer dan een uur. Het prachtige nazomerweer nodigt ons uit om op het terras te wachten. We vinden plek aan een tafel waar een ander stel zit. Nadat tijd en zon de lokale atmosfeer ontdooit heeft gaat het gesprek over schilderijen, natuurlijk gaat het over schilderijen: zij hebben er ook een bij zich.

“We hebben het al eens laten taxeren,” vertrouwt de man ons toe. “Volgens de galeriehouder was het een oude meester waar hij zo 5.000 gulden voor bood. Wij hebben geen haast om het te verkopen.”

“Zo, u durft wel, ” zeg ik en knik respectvol voor zijn gewaagde handelsgeest. Dan wordt de serie nummers omgeroepen waar wij onder vallen. Wij staan op, net als onze tafelgenoten die onder dezelfde groep vallen. We wensen elkaar succes.

Dat is een vervalsing

Beneden in de lange en brede gang zitten de experts elk aan een eigen tafel. Wij gaan eerst naar ‘Schilderijen’. Er is een voorselectie en we sluiten aan in de rij. Al snel komen we binnen gehoorafstand.

“Helaas, dat is een vervalsing mevrouw,” zegt de expert na een blik op het schilderij geworpen te hebben.

“Ohhh,’ zegt ze opgelaten. Met een stijgende blos op haar gezicht loopt ze samen met haar gezelschap snel weg.

“En nog een slechte ook,” laat de expert zich ontvallen.

Ze doet alsof ze het niet hoort.

De vrouw voor ons onthult een pentekening.

De expert bekijkt het snel van alle kanten. “Dat moet ik even opzoeken en hij pakt zijn tablet.”

De vrouw stapt ondertussen opzij en mijn reisgenoot legt de eerste van haar schilderijen op tafel.

Als een roofvogel duikt de expert er op. Het verschuiven van de bril naar het voorhoofd is een dubbele bevestiging dat deze havik niet alles meer scherp ziet. “U mag naar tafel twee,” is het resolute oordeel. Wij lopen door als onze eerdere tafelgenoten met hun meester naar de tafel lopen.

Op televisie

Hier krijgt de aanbieder van de vermeende kunst de aandacht van de expert die het werk verdient.

“Die etsen zijn kunstig nagemaakt,” verklaart deze expert gedecideerd na het werk te hebben bestudeerd.

Wij zijn aan de beurt en mijn reisgenote overhandigd de eerste twee schilderijen.

“Ik ken de schilder niet,” erkent hij direct. “Ik kan het opzoeken, maar zo te zien zijn de  schilderijen in de eerste helft van de 20ste eeuw in Duitsland gemaakt.” Nadat hij bevestiging van mijn reisgezelschap krijgt vervolgt de expert: “het zijn goede schilderijen en van dezelfde schilder maar niet uitzonderlijk.”

Het is het antwoord waar naar gezocht werd. Er wordt ruimte gemaakt en ik overhandig voorzichtig het derde schilderij.

“Dit is gedurfder geschilderd. Zij was duidelijk bekend met, waarschijnlijk geïnspireerd door Van Gogh. Een mooi origineel werk, maar ook niet uitzonderlijk genoeg voor onze opnames.”

Zichtbaar opgelucht neemt mijn reisgenote het schilderij weer aan. Op televisie? Echt niet!

Ontmaskert

Met de weer aangeklede schilderijen lopen we naar de expert voor niet-Westerse kunst, Jaap Polak, en sluiten aan in de rij. Op dat moment staat hij op vanachter zijn tafel.

“Komen jullie voor mij of staan jullie op de bus te wachten? Kom erbij, hier gebeurt het.”

Jan Polak houdt van zijn publiek en we gaan naar de tafel. Dit is het moment waarop ik mijn rugzak afdoe. Jan Polak wisselt tussen razendsnelle kwinkslagen: “Chinese winkel 6,95.‘ en een geduldige uitleg over de betekenis van de christelijke afbeelding op het houten paneel.

Ondertussen ben ik bij de hoek van de tafel aangekomen en haal de Afrikaanse maskers uit mijn rugzak en leg deze op de tafel. Ik zie dat Polak het ziet maar moet geduld hebben.

“Dat is Benin,’ zegt Polak wijzend naar mijn bronzen masker. “Gemaakt voor de toeristen. De originele maskers hebben een glad gezicht en alleen de verticale strepen onder de mond.”

Ik lach hardop, ik kan niet anders.

 

 

 

Dan pakt polak voorzichtig het houten masker op. “Prachtig gesneden Afrikaans houtsnijwerk uit Gabon, Pumu stam.”

Hij kijkt mij aan voor hij verder spreekt.

“De waarde is 1 miljoen euro…” Polak kijkt naar zijn publiek, “als het een zeventiende eeuws dansmasker was. Maar dat zie je direct, er zitten maar twee gaatjes in de zijkant. Hoe moet een Afrikaanse danser daar door ademen?” Er wordt gelachen.

Het is geen teleurstelling, het is een prachtige anekdote.

Polak is nog niet klaar met zijn toelichting. “De maskers zijn waarschijnlijk door missionarissen mee naar Europa gebracht. Maar dat zegt het al: mis-sjonaarris. De waarde is enkele honderden euro’s.”

Geen kunst of kitsch bij Kunst en Kitsch

Origineel Afrikaans handwerk: ik vind het prachtig.